Τρίτη 29 Ιουλίου 2014


ΠΟΥ ΒΡΙΣΚΟΝΤΑΙ ΟΙ ΚΡΕΜΑΣΤΟΙ ΚΗΠΟΙ ΤΗΣ ΒΑΒΥΛΩΝΑΣ;


Η ιστορικός που υποστηρίζει ότι τελικά ήταν στη Νινευή τεκμηριώνει την άποψή της σε ντοκιμαντέρ στη βρετανική τηλεόραση. Τον περασμένο Μάιο μια ιστορικός του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης είχε υποστηρίξει ότι οι Κρεμαστοί Κήποι της Βαβυλώνας δεν έχουν βρεθεί ποτέ γιατί απλούστατα... δεν βρίσκονταν στη Βαβυλώνα αλλά στη Νινευή.  Αν και η θεωρία αυτή δεν έχει επιβεβαιωθεί, η δρ Στέφανι Ντάλεϊ είναι πεπεισμένη ότι είναι σωστή. Πρόσφατα μάλιστα εξήγησε τους λόγους σε ένα ντοκιμαντέρ που προβλήθηκε στο βρετανικό κανάλι Channel 4 παρουσιάζοντας περισσότερες λεπτομέρειες σχετικά με τα στοιχεία που την οδήγησαν σε αυτή την ιδέα.

ΧΑΜΕΝΟ ΘΑΥΜΑ
Οι Κρεμαστοί Κήποι της Βαβυλώνας ήταν ένα από τα ξακουστά θαύματα του αρχαίου κόσμου. Σύμφωνα με τις περιγραφές που έχουν σωθεί σε αρχαία κείμενα, ήταν πολυεπίπεδοι, με υπερυψωμένα πεζούλια, υποστυλώματα με εφυαλωμένους οπτόλινθους, κελαρυστά νερά και πλούσια φυτά. Ως τώρα ωστόσο κανένας αρχαιολόγος δεν έχει εντοπίσει ούτε ένα ίχνος τους. Το γεγονός μάλιστα ότι όλες οι αναφορές που έχουμε για αυτούς είναι μεταγενέστερες έχει ωθήσει ορισμένους ειδικούς στο να υποστηρίξουν ότι δεν υπήρξαν ποτέ και ότι αποτελούν απλώς έναν «παραφουσκωμένο» μύθο.
Με βάση τις αναφορές που έχουν γίνει σε αυτούς από αρχαίους συγγραφείς, οι ειδικοί θεωρούν ότι οι θαυμαστοί κήποι, αν υπήρξαν, βρίσκονταν έξω από τα τείχη της Βαβυλώνας στο σημερινό Ιράκ και ποτίζονταν με αρδευτικά συστήματα από τον ποταμό Ευφράτη. Ο Βηρωσσός, ένας βαβυλώνιος ελληνιστής ιερέας που έγραψε την ιστορία της Βαβυλώνας στα ελληνικά, αναφέρει ότι κατασκευάστηκαν γύρω στο 600 π.Χ. από τον βασιλιά Ναβουχοδονόσορα για τη σύζυγό του Αμυΐτιδα. Στην περιοχή έχουν γίνει επισταμένες έρευνες, καμία ένδειξη όμως που να μαρτυρεί την ύπαρξη μιας τέτοιας κατασκευής δεν έχει βρεθεί.
Η δρ Ντάλεϊ, η οποία είναι ιστορικός του Ινστιτούτου Ανατολικών Σπουδών του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης με ειδικότητα στον ασσυριακό πολιτισμό και έχει αφιερώσει 20 χρόνια στην αναζήτηση των χαμένων κήπων, αποφάσισε να δει το ζήτημα με «άλλο μάτι». Αναζητώντας και συνδυάζοντας πληροφορίες από κείμενα που ως τώρα δεν είχαν αξιοποιηθεί με αυτόν τον τρόπο έχει καταλήξει στο συμπέρασμα ότι το «βοτανικό θαύμα» της αρχαιότητας δεν ήταν βαβυλωνιακό αλλά ασσυριακό.

ΜΕΛΕΤΗ ΥΠΟ ΑΛΛΟ… ΠΡΙΣΜΑ
Όπως είπε στο ντοκιμαντέρ που προβλήθηκε από το Channel 4 η δρ Ντάλεϊ, ανακάλυψε στο Βρετανικό Μουσείο ένα πρίσμα επάνω στο οποίο υπάρχει γραμμένο σε σφηνοειδή γραφή (η γραφή των Βαβυλωνίων και των Ασσυρίων) ένα κείμενο που αφορά τον Σεναχερίμπ, βασιλιά των Ασσυρίων, ο οποίος βασίλεψε έναν αιώνα πριν από τον Ναβουχοδονόσορα. Μεταξύ άλλων το κείμενο αυτό αναφέρει ότι ο βασιλιάς έχτισε κοντά στη Νινευή ένα ανάκτορο και πλάι του κατασκεύασε έναν κήπο που αποτελούσε «το θαύμα όλων των λαών». Η ιστορικός προσέθεσε μάλιστα ότι λέγεται πως ο Σαρδανάπαλος, ο οποίος ήταν εγγονός του Σεναχερίμπ, είχε ζωγραφίσει αυτόν τον κήπο σε μια πλάκα μέσα στο ανάκτορο.
Συγκεντρώνοντας πληροφορίες σχετικά με το ανάκτορο του Σεναχερίμπ και συνδυάζοντας αρχαίους και σύγχρονους χάρτες η δρ Ντάλεϊ το αναζήτησε και θεωρεί ότι το έχει βρει σε μια περιοχή κοντά στη Μοσούλη, στο Βόρειο Ιράκ, στην περιοχή όπου βρισκόταν η αρχαία Νινευή. Δίπλα στα ερείπια που έχει εντοπίσει η ιστορικός βρίσκεται ένας χωμάτινος λόφος με πρασινάδα. «Αυτό είναι το πιθανότερο σημείο στο οποίο θα πρέπει να βρίσκονταν οι κήποι» τόνισε, προσθέτοντας ότι ένα ανάγλυφο που έχει ανασκαφεί στη Νινευή αναπαριστά λεπτομερώς το ανάκτορο δίπλα σε έναν κήπο όπου τα φυτά κρέμονταν από υπερυψωμένα πεζούλια.
Η Βρετάνη αρχαιολόγος πιστεύει ότι η σύγχυση ως προς τη θέση των θαυμαστών κήπων στους αιώνες που ακολούθησαν δημιουργήθηκε από το γεγονός ότι η Νινευή ήταν για την εποχή της μια «Νέα Βαβυλώνα», μια πόλη που μπορούσε καθ’ όλα να ανταγωνιστεί την πρωτεύουσα των Βαβυλωνίων. Αναγνωρίζει ωστόσο ότι για να επιβεβαιωθεί η θεωρία της χρειάζεται ακόμη πολλή δουλειά. «Περαιτέρω έρευνες απαιτούνται τώρα στο συγκεκριμένο σημείο αλλά δυστυχώς δεν νομίζω ότι θα υπάρξει αποτέλεσμα ενόσω ζω», δήλωσε. «Είμαι όμως απόλυτα πεπεισμένη ότι οι κήποι βρίσκονταν στη Νινευή».
 






ΤΑ ΣΕΝΑΡΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗ ΤΟΥ



Ο φάρος της Αλεξάνδρειας ήταν ένα από τα επτά θαύματα του αρχαίου κόσμου. Χτίστηκε γύρω στα τέλη της βασιλείας του Πτολεμαίου του Α΄ και στις αρχές της βασιλείας του Πτολεμαίου του Β´. Υπήρξε ο πιο γνωστός φάρος της αρχαιότητας και το αρχέτυπο πάνω στο οποίο βασίστηκαν οι φάροι έκτοτε.
Βρισκόταν στο ανατολικό μέρος του νησιού Φάρος στην είσοδο του λιμανιού της Αλεξάνδρειας και ήταν το δεύτερο σε ύψος οικοδόμημα της αρχαιότητας, μετά τη Μεγάλη Πυραμίδα της Γκίζας. Ο Ποσείδιππος ήταν επιγραμματοποιός και ζούσε στην Αλεξάνδρεια επί βασιλείας του Πτολεμαίου του Β΄. Από ένα ολιγόστιχο έμμετρο ποίημα του Ποσείδιππου που βρέθηκε σε πάπυρο (λέγεται δε ότι τα λόγια αυτά ήταν χαραγμένα και στον ίδιο τον φάρο) μαθαίνουμε ότι αρχιτέκτων και μηχανικός του Φάρου ήταν ο περίφημος Σώστρατος ο Κνίδιος. Η καταγωγή του ήταν από την Κνίδο, ελληνική πόλη απέναντι από τη Ρόδο και ήταν γιος του Δεξιφάνους. Ο Σώστρατος έκανε και άλλα σπουδαία έργα στην Αίγυπτο, αξιοθαύμαστα ακόμα και σήμερα. Έσκαψε διώρυγες στον ποταμό Νείλο κοντά στην πόλη Μέμφιδα, αποξήρανε την κοίτη του Νείλου σε κάποιο σημείο, αλλά και εκτός Αιγύπτου έφτιαξε στην πατρίδα του την Κνίδο τον κρεμαστό περίπατο, που ήταν κάτι σαν τους κρεμαστούς κήπους της Βαβυλώνας.
Ο Φάρος ήταν ορατός σε απόσταση 54 χιλιομέτρων.
Ο Πτολεμαίος μετά τον απρόοπτο θάνατο του Μεγάλου Αλεξάνδρου ανακήρυξε τον εαυτό του βασιλιά της τεράστιας αυτοκρατορίας και ανέθεσε στον Σώστρατο το χτίσιμο ενός Φάρου αντάξιο μιας πόλης, όπως η Αλεξάνδρεια. Πήγε στο λιμάνι για να δει που θα ήταν η καταλληλότερη θέση για να το χτίσει. Τότε πρόσεξε το μικρό νησάκι Φάρος στην είσοδο του λιμανιού που όπως έλεγαν οι ντόπιοι, από εκεί είχαν περάσει ο Μενέλαος και η Ελένη μετά την άλωση της Τροίας και ονομάστηκε έτσι από τον Φάρο, τον κυβερνήτη του πλοίου.
Ο Σώστρατος έκανε τα σχέδια και παρήγγειλε τα υλικά. Η βάση θα ήταν 340 επί 340μ μέτρα και ο Φάρος θα υψώνονταν σε τρία επίπεδα. Θα χρησιμοποιούσε λευκό μάρμαρο για να αντανακλά τις ακτίνες του ήλιου και να φαίνεται από μακριά. Στη βάση του υπήρχαν από τις τρεις πλευρές που έβλεπαν στο πέλαγος ισχυροί κυματοθραύστες. Χτίστηκε σε τρία διαζώματα.
Το πρώτο διάζωμα ήταν η βάση του και είχε τετράγωνο σχήμα. Μέσα ήταν η κατοικία των μηχανικών και των φυλάκων. Το δεύτερο είχε οκταγωνικό σχήμα και το τελευταίο ήταν κυκλικό.
Στο τελευταίο διάζωμα, δηλαδή το κυκλικό, υπήρχε ο περίφημος μηχανισμός που έλαμπε σαν μικρός ήλιος ακόμα και την ημέρα. Ο μηχανισμός αυτός αποτελούνταν από ορειχάλκινα γυαλισμένα κάτοπτρα και καθρέφτες. Υπήρχε μάλιστα και η φήμη ότι μέσα υπήρχε και ένα είδος τηλεσκοπίου που μπορούσε να εντοπίσει εχθρικά πλοία από μεγάλη απόσταση. Από κάποιες περιγραφές μαθαίνουμε ότι στην κορυφή του Φάρου βρισκόταν ένα τεράστιο άγαλμα που ίσως συμβόλιζε τον Μέγα Αλέξανδρο ή τον Πτολεμαίο τον Α΄, με τη μορφή του Απόλλωνα, του θεού του φωτός, ή του Ποσειδώνα με την τρίαινα. Το συνολικό ύψος του Φάρου ήταν 140-150 μέτρα. Ο φάρος κόστισε 800 αργυρά τάλαντα , δηλαδή πολλά δισεκατομμύρια της εποχής. Τη νύχτα άναβε φωτιά στο εσωτερικό του τρίτου διαζώματος που φαινόταν ακόμα και 54 χιλιόμετρα από την ακτή για να μην εξοκοίλουν τα πλοία.
Τέλος, ο φάρος ενώθηκε με την ξηρά με έναν δρόμο που είχε 7 στάδια μήκος, δηλαδή περίπου 1.400 μέτρα και ονομάστηκε επταστάδιο. Όταν ολοκλήρωσε το έργο του, ο Σώστρατος έβαλε μια επιγραφή στην πρόσοψη του πρώτου διαζώματος. «Σώστρατος Δεξιφάνους Κνίδιος θεοίς σωτήρσιν υπέρ των πλωιζωμένων», δηλαδή τον φάρο έχτισε ο Σώστρατος, ο γιος του Δεξιφάνους από την Κνίδο, προς τιμήν των θεών Σωτήρων , υπέρ των ναυτιλωμένων.
Χρειάστηκαν 12 χρόνια από τη θεμελίωσή του μέχρι να μπει το άγαλμα στην κορυφή. Ο Πτολεμαίος ο Α΄ δεν πρόλαβε να το δει ολοκληρωμένο. Τελείωσε επί βασιλείας του Πτολεμαίου του Β΄. Ο Φάρος πήρε το όνομα του νησιού και στο τέλος όλη η Αλεξάνδρεια ονομαζόταν, Φάρος.
Προφανώς το άγαλμα ήταν σύμβολο της κυριαρχίας των Πτολεμαίων και λειτουργούσε ως μήνυμα σε όλους όσοι έρχονταν ακτοπλοϊκώς στην Αλεξάνδρεια ότι η πόλη ήταν υπό την κατοχή τους. Ήταν επίσης ένδειξη ευεργεσίας προς την πόλη εκ μέρους της δυναστείας των Πτολεμαίων, η πολιτική των οποίων ευνοούσε την άνθηση των γραμμάτων και των τεχνών, μέσα στο πλαίσιο της οποίας ήταν και το χτίσιμο της βιβλιοθήκης της Αλεξάνδρειας.

Η ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΤΩΝ ΝΑΥΤΙΚΩΝ
Ο Φάρος πέρα από την προπαγάνδα των Πτολεμαίων, ως σύμβολο της κυριαρχίας τους, είχε και πρακτική λειτουργία. Όπως όλοι οι φάροι ήταν οδηγός για τους ναύτες. Ο Στράβων, αρχαίος Έλληνας ιστορικός και φιλόσοφος, αναφέρει ότι ο φάρος υπήρξε προσφορά του αρχιτέκτονα Σώστρατου, φίλου των βασιλέων, με σκοπό την ασφάλεια των ναυτικών. Προσθέτει επίσης ότι επειδή η θάλασσα είχε υφάλους και σε άλλα σημεία τα ύδατα ήταν αβαθή, όσοι έρχονταν από την ανοιχτή θάλασσα χρειάζονταν ένα φανερό σημάδι για να διορθώσουν την πορεία τους προς την είσοδο του λιμανιού. Αλλά και η δυτική είσοδος κατά τον Έλληνα ιστορικό είναι δύσκολη αν και δεν χρειάζεται τόση προσοχή όσο η ανατολική. Από αυτή την περιγραφή του Στράβωνα μπορούμε να συμπεράνουμε ότι η Αλεξάνδρεια ήταν μια πολύ σημαντική πόλη στην Αίγυπτο την εποχή των Πτολεμαίων, αφού δεν ήταν μόνο η πρωτεύουσα, αλλά και η πύλη εισόδου στη Μεσόγειο. Γι’ αυτό η κατασκευή του Φάρου ήταν εξαιρετικής σημασίας για την ασφαλή είσοδο των εμπορικών πλοίων, που σήμαινε έσοδα για την δυναστεία των Πτολεμαίων.
Πολλοί Άραβες συγγραφείς περιέγραψαν τον φάρο και μάλιστα δίνουν την ίδια περιγραφή, παρά το γεγονός ότι ο φάρος ανακατασκευάστηκε αρκετές φορές. Τα τρία διαφορετικά σχήματα των διαζωμάτων τα βλέπουμε σε αρχαίες απεικονίσεις από τον 1ο αιώνα μ.Χ αν και δεν φαίνονται πολύ ξεκάθαρα και βασιζόμαστε στις περιγραφές περισσότερο.

ΤΙ ΑΠΕΓΙΝΕ Ο ΦΑΡΟΣ
Ο φάρος έμεινε στη θέση του και μετά το τέλος της δυναστείας των Πτολεμαίων που είχαν δώσει την εντολή κατασκευής τους. Στο πέρασμα των χρόνων σεισμοί καταπόνησαν τον φάρο ως την οριστική του κατάρρευση κάποια στιγμή τη δεκαετία του 1300. Από Αραβικές πηγές μαθαίνουμε ότι πάνω στα θεμέλιά του χτίστηκε ένα οχυρό, το Qait Bey από τον σουλτάνο Μαμουλέκ το 1477.
Το 1994 εκατοντάδες κομμάτια τοιχοποιίας βρέθηκαν στη θάλασσα εκεί κοντά. Κάποια από αυτά τα κομμάτια ίσως ήταν από τον φάρο και έπεσαν στη θάλασσα όταν ο φάρος καταστράφηκε τον 14ο αιώνα. Πρόσφατες έρευνες στη θάλασσα κατέγραψαν 2.655 κομμάτια, μέσα στα οποία υπήρχαν 5 οβελίσκοι (μνημεία με πυραμοειδή μορφή) , 32 σφίγγες (αναπαραστάσεις του μυθικού τέρατος με κεφάλι γυναίκας και σώμα λιονταριού) και 6 τεράστια αγάλματα των Πτολεμαίων ως Αιγύπτιοι Φαραώ με τις βασίλισσες. Σήμερα γίνονται προσπάθειες να προστεθεί ο κόλπος της Αλεξάνδρειας και τα απομεινάρια του Φάρου σε έναν κατάλογο παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς των βυθισμένων πολιτιστικών χώρων.



ΓΙΑΤΙ ΤΟ ΦΕΓΓΑΡΙ ΕΙΝΑΙ ΟΡΑΤΟ ΤΗΝ ΗΜΕΡΑ


Όλοι μας όταν ήμαστε μικροί είχαμε χαρεί όταν πρωτοείδαμε το φεγγάρι τη μέρα. Σίγουρα ρωτήσαμε τους γονείς μας γι’ αυτό και άλλο τόσο σίγουρα δεν θυμόμαστε σήμερα την απάντηση που μας έδωσαν.
Τα ουράνια σώματα εμφανίζονται σε καθημερινή βάση επειδή η γη περιστρέφεται. Για παράδειγμα, στον ισημερινό, ο ήλιος εμφανίζεται πάνω από τον ορίζοντα για 12 περίπου ώρες την ημέρα (αν και η χρονική διάρκεια ποικίλλει ανάλογα την εποχή).
Αυτό ισχύει και για τη σελήνη -μόνο που αυτή ταξιδεύει και γύρω από τη Γη, όχι μόνο γύρω από τον ήλιο. «Και επειδή το φεγγάρι περιστρέφεται γύρω από τη Γη, οι 12 ώρες που βρίσκεται πάνω από τον ορίζοντα δεν ταυτίζονται απαραίτητα με τις 12 ώρες του ήλιου», λέει ο Στήβεν Ρέινολντς, αστροφυσικός στη Βόρεια Καρολίνα των Η.Π.Α.
Επομένως, κάποιες φορές το φεγγάρι βρίσκεται πάνω από τον ορίζοντα μονάχα τη νύχτα, κάποιες άλλες μόνο την ημέρα, και κάποιες άλλες φορές λίγο και από τα δύο.
Όμως, όποτε το φεγγάρι είναι πάνω από τον ορίζοντα, λογικά θα μπορείτε να το δείτε (αν και εντοπίζεται δυσκολότερα την ημέρα). Με μια εξαίρεση.
Όταν λέμε ότι το φεγγάρι φωτίζει, ουσιαστικά αντανακλά το φως του ήλιου. Και η φωτεινή πλευρά του φεγγαριού είναι αυτή που είναι στραμμένη προς τον ήλιο.
Ανάλογα με τη θέση του ήλιου και του φεγγαριού, εμείς οι γήινοι βλέπουμε διαφορετικά σχήματα της φωτεινής πλευράς του φεγγαριού, γι’ αυτό βλέπουμε τις λεγόμενες φάσεις της σελήνης, όπως το μισοφέγγαρο ή την πανσέληνο.
Όταν το φεγγάρι είναι πάνω από τον ορίζοντα, η μόνη φορά που δεν θα μπορείτε να το δείτε είναι όταν έχουμε «νέα σελήνη». Πράγμα που σημαίνει ότι η φωτισμένη μεριά του φεγγαριού είναι στραμμένη από την άλλη πλευρά.
 

Κυριακή 27 Ιουλίου 2014