ΙΕΡΟΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΙΚΟΣ ΝΑΟΣ ΑΓΙΟΥ ΝΙΚΟΛΑΟΥ

Ο «ΠΑΠΠΟΥΣ» ΤΗΣ ΚΟΖΑΝΗΣ

Ο ιερός μητροπολιτικός ναός του Αγίου Νικολάου, που κοσμεί την κεντρική πλατεία της Κοζάνης, συμπληρώνει πλέον 3,5 αιώνες ζωής. Το καμπαναριό της εκκλησίας είναι πλέον το σήμα κατατεθέν της πόλης, σημείο αναφοράς και συνάντησης κατοίκων και ξένων και κοσμεί σήμερα κάθε τι που αναφέρεται στην ιστορία και στην πορεία της Κοζάνης στο χώρο και στο χρόνο.

Η ημέρα της γιορτής του αγίου (6 Δεκεμβρίου) είναι γενική αργία για την πόλη. Δημοτικά και ιδιωτικά καταστήματα, όπως και σχολεία και δημόσιες υπηρεσίες παραμένουν κλειστά, δίνοντας στη μέρα εκείνη μια εντύπωση Κυριακής. Το προηγούμενο απόγευμα τελείται στον ιερό ναό Μέγας Εσπερινός και την ημέρα της γιορτής, αμέσως μετά την ολοκλήρωση της Πανηγυρικής Θείας Λειτουργίας, πραγματοποιείται η περιφορά της εικόνας του Αγίου Νικολάου στους κεντρικούς δρόμους της πόλης, συνοδεία πολιτικών και στρατιωτικών αρχών, της ΠΑΝΔΩΡΑΣ και της μουσικής του στρατού, τμημάτων της τοπικής εφορίας οδηγών και προσκόπων και φυσικά πλήθους κόσμου, που γεμίζει ασφυκτικά και από νωρίς τους κεντρικούς δρόμους της πόλης, για να συμμετάσχει ευλαβικά στην περιφορά της εικόνας του προστάτη αγίου τους. Θα πρέπει να υπάρχει κάποιος πολύ σοβαρός λόγος, συνήθως ασθένεια και μάλιστα βαριά, για να μην παρευρίσκεται κάποιος στην περιφορά. Από την ημέρα καθιέρωσης του Αγίου Νικολάου σε πολιούχου της Κοζάνης (9 Απριλίου 1953) δεν υπήρξε ούτε μία χρονιά, που να μην πραγματοποιήθηκε, λόγω άσχημων καιρικών συνθηκών ή άλλων γεγονότων, η περιφορά της εικόνας την ημέρα της γιορτής του αγίου. Κι επειδή τις μέρες εκείνες κάνει κρύο και ρίχνει συνήθως το πρώτο χιόνι του χειμώνα -ούτε αυτό εμπόδισε ποτέ τον άγιο να τριγυρίσει και να ευλογήσει τους δρόμους της πόλης του- οι γιαγιάδες λένε στα εγγονάκια τους πως σήμερα χιονίζει γιατί «ο Αϊ-Νικόλας χτενίζει τα γένια του».

Η επιλογή του Αγίου Νικολάου ως προστάτη του νέου ιερού ναού ήτανε μία προσωπική επιλογή του Κοζανίτη άρχοντα Χαρίση Τράντα, ο οποίος επιστρέφοντας από τη Ρωσία, όπου επί χρόνια ζούσε δίπλα σε κάποιον ευκατάστατο θείο του -αξιωματικό του ρωσικού στρατού, ο οποίος τον έχρισε μετά το θάνατό του γενικό κληρονόμο του- μαζί με το φιρμάνι (= σουλτανικό διάταγμα) της άδειας ανέγερσης της νέας εκκλησίας, έφερε μαζί του και κάποιες από τις εκεί συνήθειες. Ο Άγιος Νικόλαος, θαλασσινός άγιος για τους Έλληνες και την ορθόδοξη παράδοση, είναι ιδιαίτερα αγαπητός στους ορθοδόξους της Ρωσίας. Ακολουθώντας πιθανώς αυτή την παράδοση, ο Τράντας τον επέλεξε και σαν προστάτη άγιο της νέας εκκλησίας κι ας μην είχε εδώ θαλασσινούς να προστατέψει!

Η οικοδόμηση του νέου ιερού ναού ξεκίνησε το 16641, πριν ακόμα μεταφερθεί η έδρα της Επισκοπής από τα Σέρβια στην Κοζάνη (αυτό τελικά συνέβη το έναν αιώνα αργότερα, το 1745), με πρωτοβουλία του Τράντα, ο οποίος πάσχισε πολύ για τον καλλωπισμό της πόλης. Κατασκεύασε βρύσες σε διάφορα σημεία του οικισμού, φύτεψε αιωνόβια πλατάνια κι έφτιαξε σκεπαστή αγορά. Είχε προηγηθεί, πάλι με δικές του ενέργειες, η ανακήρυξη της Κοζάνης σε μαλικιανέ2, πέρασε δηλαδή στη δικαιοδοσία της μητέρας του Σουλτάνου και στο πλαίσιο αυτών των προνομίων της παραχωρήθηκε από την Υψηλή Πύλη η άδεια οικοδόμησης του νέου ιερού ναού.

Μια πληροφορία ότι στην ίδια θέση υπήρχε παλαιότερος ναός, που κατεδαφίστηκε κάποια στιγμή το 17^ο αιώνα (1600-1700) για να χτιστεί στη θέση του η νέα εκκλησία, δεν επιβεβαιώνεται. Η ανέγερση του νέου ιερού ναού αποφασίστηκε εξαιτίας της αύξησης του μεγέθους της πόλης, που τότε βρισκόταν ακόμα στα πρώτα στάδια της ακμής της και του αριθμού των κατοίκων της. Η θέση που κτίστηκε ο ναός, όπως ο Λιούφης αναφέρει3, ήταν τότε δάσος και όλοι οι κάτοικοι βοήθησαν, όπως ο καθένας μπορούσε, με χρήματα, αλλά και προσωπική εργασία, στην κατασκευή του. Οι περιστάσεις επέβαλλαν οι εκκλησίες να μη τραβούν την προσοχή του κατακτητή, όσα προνόμια κι αν είχαν οι πόλεις και γι’ αυτό το λόγο ο Άγιος Νικόλαος χτίστηκε χαμηλός και στην αρχή τουλάχιστον χωρίς κωδωνοστάσιο.

Το 1721, με νέο φιρμάνι που οι Κοζανίτες εξασφαλίζουν από την Υψηλή Πύλη για δήθεν επισκευές του ναού μετά από σεισμό, ο ναός ανακαινίζεται εκ βάθρων (κατεδαφίστηκε και χτίστηκε ξανά όλη η εκκλησία, σε μεγαλύτερες αυτή τη φορά, στις σημερινές της διαστάσεις). Οι εργασίες ολοκληρώνονται το 1730, επί Επισκόπου Ζαχαρίου, με την αγιογράφηση του ιερού ναού, έργο των Γιαννιωτών αδελφών Νικολάου και Θεοδώρου. Μέχρι το 1747 με 1750 τοποθετούνται το ιερό τέμπλο και όλα τα υπόλοιπα ξυλόγλυπτα μέρη του ιερού ναού. Όλα σχεδόν τα ξυλόγλυπτα καλύπτονται από λεπτό φύλλο χρυσού, ενώ τα φωτοστέφανα των κεντρικών μορφών των τοιχογραφιών καλύπτονται από μονοκόμματες χρυσές πλάκες. Οι τοιχογραφίες του γυναικωνίτη είναι μεταγενέστερες και άλλης τεχνοτροπίας, γεγονός που επιβεβαιώνει την πληροφορία ότι ο γυναικωνίτης χτίστηκε κάποια χρόνια αργότερα από τον κεντρικό ναό. Κατά μία πληροφορία αγιογράφος αυτού του τμήματος της εκκλησίας ήταν ένας λαϊκός αγιογράφος από τη Σαμαρίνα.

 

Στις αρχές του 20^ου αιώνα ο Μητροπολίτης Φώτιος (1910-1923), σε μία προσπάθεια βελτιστοποίησης του ιερού ναού και επίλυσης κάποιων σημαντικών προβλημάτων της κατασκευής του, ανέλαβε και διάνοιξε με δική του ευθύνη, νέα παράθυρα στη νότια πλευρά της εκκλησίας, στο ιερό βήμα και στην κεντρική κόγχη, κατεδάφισε το τοίχωμα που χώριζε το γυναικωνίτη από τον ανδρωνίτη και επεξέτεινε τη δυτική πλευρά του ορόφου των γυναικών, κατασκεύασε ή ίσως ανασκεύασε το βόρειο νάρθηκα και διάνοιξε το κέντρο της οροφής, όπου και κατασκεύασε δύο ψευδοτρούλους (φανάρια). Η επέμβαση αυτή του Φωτίου στον ιερό ναό θεωρείται εσφαλμένη ενέργεια, που ζημίωσε το ιερό κτίσμα, ιδίως το άνοιγμα του παραθύρου στην κόγχη του ιερού βήματος, που κατέστρεψε την τοιχογραφία της Πλατυτέρας και το άνοιγμα στο κέντρο της οροφής για την κατασκευή των δύο ψευδοτρούλων, που κατέστρεψε την τοιχογραφία του Παντοκράτορα. Η παράτολμη αυτή ενέργεια του Φωτίου, που άλλαξε ριζικά τη μορφή του ιερού ναού, αν και κατακρίθηκε σφόδρα από μεγάλη μερίδα του χριστεπώνυμου πλήθους της πόλης, ήταν ωστόσο αναγκαία, λόγω του χαμηλού της εκκλησίας και του σκοτεινού εσωτερικού χώρου, που ταλαιπωρούσε τους ιερείς κατά την εξάσκηση των ιερών καθηκόντων τους. Ο Φώτιος ήταν γέρος, με σοβαρά προβλήματα όρασης και ο σκοτεινός Άγιος Νικόλαος τον ταλαιπωρούσε πολύ, κατά την τέλεση της Θείας Λειτουργίας.

Στις 6 Νοεμβρίου 1926 ο ναός κηρύχτηκε αρχαιολογικό διατηρητέο μνημείο και έκτοτε καμία αλλαγή εσωτερική ή εξωτερική δεν μπορεί πλέον να γίνει και δεν έγινε στο ιερό κτίσμα, εκτός από τις απαραίτητες και αναγκαίες εργασίες συντήρησης και αναστήλωσης.

Συχνά κατά τη διάρκεια των χρόνων της λειτουργίας του, φιλοξενώντας βασιλιάδες και σπουδαίους πνευματικούς και πολιτικούς ηγέτες, ο ιερός μητροπολιτικός ναός του Αγίου Νικολάου έγειρε πολλές συζητήσεις περί αντικατάστασης ή έστω επιδιόρθωσής του. Πολλές φορές, κατά τη διάρκεια των χρόνων της Τουρκοκρατίας, με ευθείς ή πλάγιους τις πιο πολλές φορές τρόπους, οι Κοζανίτες κατάφερναν να εξασφαλίζουν από την Υψηλή Πύλη άδειες για την επισκευή της εκκλησίας, αποβλέποντας στην κατεδάφιση του παλιού και στην ανέγερση νέου ναού, συζητήσεις που συνεχίστηκαν και μετά το 1912 και την απελευθέρωση της Κοζάνης. Το 1926 ο ναός κηρύχτηκε αρχαιολογικό διατηρητέο μνημείο, οπότε κάθε σκέψη για κατεδάφιση και εκ νέου ανέγερσή του δεν μπορούσε πλέον να πραγματοποιηθεί. Ωστόσο οι σκέψεις δημιουργίας νέου ναού συνεχίστηκαν, κυρίως λόγω του χαμηλού της εκκλησίας και του σκοτεινού εσωτερικού χώρου, που ταλαιπωρούσε τους ιερείς κατά την εξάσκηση των ιερών καθηκόντων τους. Οι προσπάθειες αυτές έφτασαν σε ένα τελικό στάδιο το 1961 επί μακαριστού Μητροπολίτου Διονυσίου και το έργο ανέγερσης νέου ναού, πάνω από τον παλιό επρόκειτο να ξεκινήσει το 1970, δεν πραγματοποιήθηκε όμως ποτέ, καθώς συντριπτικά μεγάλη μερίδα Κοζανιτών διαφώνησε, κυρίως για την τύχη του καμπαναριού, διότι το πρόπλασμα που είχε εκτεθεί προέβλεπε την κατεδάφισή του και την ανέγερση νέου, μικρότερου στο βορειοδυτικό άκρο του ναού.

Το 1986 πραγματοποιήθηκε η αποξήλωση, ο καθαρισμός και η κατασκευή νέας στέγης και ο καθαρισμός των τοιχογραφιών, που είχανε μαυρίσει από τα χρόνια και την αιθάλη των κεριών, που μέχρι πρόσφατα οι πιστοί άναβαν μέσα στο ιερό ναό κι όχι στον πρόναο, όπως σήμερα συνηθίζεται. Η αποκατάσταση του καμπαναριού άρχισε το 1995 με την ευθύνη του Δήμου Κοζάνης και ολοκληρώθηκε κατά ευτυχή συγκυρία λίγο πριν τον απρόσμενα μεγάλο για την περιοχή μας σεισμό των 6,6R της 13^ης Μαΐου 1995.

ΤΟ ΚΑΜΠΑΝΑΡΙΟ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΝΙΚΟΛΑΟΥ

Άδεια ανέγερσης κωδωνοστασίου δόθηκε το 1728 επί Σουλτάνου Αχμέτ Γ΄ για ν’ αποκτήσει η εκκλησία «σήμαντρα σιδερένια και ξύλινα»4. Προγενέστερα, το 1721 με την ανακαίνιση (ή μάλλον την εκ θεμελίων νέα ανέγερση) της εκκλησίας είχαν τοποθετηθεί σ’ αυτή μεγάλες καμπάνες, αλλά ο ήχος τους ενοχλούσε τους μουσουλμάνους κατοίκους των τριγύρω από την πόλη χωριών, οι οποίοι ζήτησαν και πέτυχαν την απαγόρευση της κωδωνοκρουσίας5. Ένα σουλτάνικο φιρμάνι του 1729, που σώζεται στη Δημοτική Βιβλιοθήκη Κοζάνης, απαγορεύει στους Κοζανίτες να χρησιμοποιούν καμπάνες, αλλά επιτρέπει τα σήμαντρα. Ωστόσο για πολύ λίγο χρόνο χρησιμοποιήθηκαν μόνο τα σήμαντρα. Η απαγόρευση σύντομα ξεχάστηκε και οι Κοζανίτες ξαναχτύπησαν τις δύο βροντερές καμπάνες όταν, το 1730, ιστορήθηκε η εκκλησία. Από τότε δεν φαίνεται να σταμάτησαν να χτυπούν οι καμπάνες στην Κοζάνη, τοποθετημένες αρχικά σε ένα μικρό κωδωνοστάσιο δίπλα στην εκκλησία6. Την εποχή που δεν επιτρεπόταν η κωδωνοκρουσία και καθώς ο ήχος των σημάντρων δεν έφτανε αρκετά μακριά, οι πιστοί καλούνταν στις θείες λειτουργίες από το νεωκόρο ή ειδικό κράχτη.

Το 1855 οι Κοζανίτες αποφασίζουν να χτίσουν ένα ψηλό και επιβλητικό καμπαναριό, τετράγωνο, εμβαδού 42 m², ψηλότερο τότε και μέχρι πρόσφατα από κάθε άλλο κτίριο στην πόλη, με προσανατολισμό τέτοιο ώστε κάθε μία από τις τέσσερις πλευρές του ν’ αντιστοιχεί σ’ ένα από τα τέσσερα σημεία του ορίζοντα με 6 ορόφους και 26 μέτρα ύψος, για την εποχή του πύργος σωστός, από τον κάλφα (= πρωτομάστορα) Ανδρέα από τη Σέλιτσα (= τη σημερινή Εράτυρα του Βοΐου), όπως μαρτυρεί και η επιγραφή στον ανατολικό τοίχο του ισογείου, επάνω και δεξιά. Το καμπαναριό, που είναι από τότε και μέχρι σήμερα εμφανές σημείο και σήμα κατατεθέν της Κοζάνης και δεν κατάφεραν να λαβώσουν ή να ταράξουν ούτε ο πόλεμος του 1940, ούτε ο βομβαρδισμός της πόλης από τα γερμανικά στούκας τον Απρίλη του 1941, που ισοπέδωσε ολοκληρωτικά το δεύτερο όροφο του Δημαρχείου δίπλα, ούτε ο μεγάλος σεισμός των 6,6R το Μάιο του 1995.

Το πρώτο μέρος του κωδωνοστασίου χτίστηκε, όπως βεβαιώνουν και οι εγγράμματες αναφορές στις τέσσερις όψεις του, το 1855 με συνολικό κόστος 62.152 γρόσια και 37 παράδες, χρήματα που αρχικά είχαν συγκεντρωθεί για την ανέγερση σχολείου και η παροχή τους στην κατασκευή του καμπαναριού ξεσήκωσε πολλές διαμαρτυρίες. Στην κορυφή του τρούλου, αντί σταυρού, που απαγορευόταν (αν και οι Κοζανίτες στην αρχή προσπάθησαν και για λίγο καιρό πέτυχαν να παραβλέψουν την απαγόρευση7) τοποθέτησαν ένα μεταλλικό περιστέρι με ανοιχτές φτερούγες, που από μακριά έδινε την εντύπωση σταυρού.

Το 1904 οι Κοζανίτες καταφέρνουν, με τη βοήθεια συνεισφορών συμπατριωτών τους της Θεσσαλονίκης -στη μακεδονική πρωτεύουσα έδρευε πάντα, ακόμη και πριν την απελευθέρωση και μέχρι σήμερα, μία πολυπληθής και ιδιαίτερα δραστήρια κοινότητα Κοζανιτών- να αποκτήσουν μία τεράστια καμπάνα, βάρους πολλών οκάδων, την οποία βιαζόταν να τοποθετήσουν στο κωδωνοστάσιο για να ακούγεται ο ήχος της από μακριά. Έστειλαν τότε επιστολή προς τον Μητροπολίτη Κωνστάντιο, ο οποίος, σα μέλος της Ιεράς Συνόδου, βρισκόταν την εποχή εκείνη στην Κωνσταντινούπολη και τον πληροφορούσαν για τη βιασύνη τους να τοποθετήσουν στο καμπαναριό τη νέα μεγάλη καμπάνα. Ο Κωνστάντιος τους προέτρεψε να μη βιαστούν και να περιμένουν μέχρι να γυρίσει και ο ίδιος στην Κοζάνη το Μάρτιο του 1905 για να είναι παρών στην πρώτη κρούση της και ν’ αποφευχθούν πιθανόν δυσάρεστα επεισόδια από πλευράς των Τούρκων της περιοχής.

Το πρώτο ρολόι του κωδωνοστασίου, μίας μόνο όψεως, ήταν δωρεά του Ηλία Κουτσιμάνη και τοποθετήθηκε στην ανατολική πλευρά κάποια στιγμή πριν το 1867 (χρονιά θανάτου του δωρητή του). Το 1939 προστέθηκε ο έβδομος όροφος, όπου και τοποθετήθηκε το νέο ρολόι τεσσάρων όψεων, δωρεά του Κωνσταντίνου Μαμάτσιου, άξιου τέκνου και μεγάλου ευεργέτη της πόλης. Από τότε οι Κοζανίτες χαριτολογώντας ονομάζουν το ρολόι τους Μαμάτσιο, το όνομα δηλαδή του δωρητή του και περιμένουν με αγωνία, αλλά και αγαλλίαση κάθε χτύπημά του. Οι πρώτοι χτύποι του νέου ρολογιού των τεσσάρων όψεων ακούστηκαν στις 00:00 της 31^ης Δεκεμβρίου 1939. Τον Απρίλιο του 1941 μετά την εισβολή των γερμανικών στρατευμάτων στην Ελλάδα (6 Απριλίου 1941) και τον βομβαρδισμό λίγες μέρες αργότερα  της Κοζάνης (10 Απριλίου 1941), ο πρώτος όροφος του Δημαρχείου δίπλα καταστράφηκε ολοκληρωτικά. Από τα θραύσματα η ανατολική και η νότια πλευρά των τριών πάνω ορόφων του κωδωνοστασίου υπέστη επιπόλαια, ανεξίτηλα ωστόσο, τραύματα, το ίδιο όμως παρέμεινε ακλόνητο.

Την ώρα του βομβαρδισμού, το απόγευμα της Πέμπτης 10 Απριλίου 1941, προπαραμονή της γιορτής του Λαζάρου, στην εκκλησία τελούνταν εσπερινός κι ήταν κατάμεστη από κόσμο. Παρότι ο πρώτος όροφος του Δημαρχιακού Μεγάρου επλήγει από τις βόμβες και καταστράφηκε ολοκληρωτικά, κανένα από τα θραύσματα δεν έπληξε το κωδωνοστάσιο ή τον ιερό ναό του Αγίου Νικολάου και οι κάτοικοι μίλησαν αμέσως για το θαύμα του «παππού» τους Αϊ-Νικόλα, που άπλωσε το χέρι του και προστάτεψε την πόλη, όπως την προστάτευε πάντα και δεν άφησε ποτέ ούτε Οθωμανούς, ούτε Εβραίους ή άλλους προδότες και αλλόθρησκους να εγκατασταθούν στην Κοζάνη, ούτε φυσικές καταστροφές ή ανθρώπινες λεηλασίες να την καταστρέψουν.

Ο Άγιος Νικόλαος αναγνωρίσθηκε ως πολιούχος της πόλης της Κοζάνης με το Βασιλικό Διάταγμα της 9^ης Απριλίου 1953 και φέρει όλα αυτά τα χρόνια της συνύπαρξής μας τον τίτλο του στοργικού και πάντα προστάτη παππού της Κοζάνης.

---

1 Σύμφωνα με μαρτυρία που διασώζεται στο ανέκδοτο χειρόγραφο οθωμανικό φορολογικό κατάστιχο Mufassal tahrir defteri αρ.385, που φυλάσσεται στην Εθνική Βιβλιοθήκη «Κύριλλος και Μεθόδιος» της Σόφιας στη Βουλγαρία, καταγράφονται τα φορολογικά έσοδα ενός οικισμού με το όνομα Κιρτόρνη ή Κριτόζιλη ή Άγιος Νικόλας στον καζά Σερβίων. Το χωριό αυτό εκτείνονταν στην κοιλάδα του μέσου Αλιάκμονα στην αριστερή του όχθη από το Σαρτακλή (σημ. Σπάρτο) ως το Ακσακλή (σημ. Λεύκαρα), στην περιοχή των σημερινών οικισμών Σπάρτο, Πύργος, Ανατολή, Βαθύλακκος, Μεσιανή, Ροδίτης, Λεύκαρα. Το χωριό εγκαταλείφθηκε από τους κατοίκους του υπό άγνωστες συνθήκες για να εγκατασταθούν εκεί Γιουρούκοι και ραγιάδες Τούρκοι έποικοι. Η διπλή ονομασία του οικισμού πιθανότατα σημαίνει ότι το πρώτο ήταν το όνομα του οικισμού (τοπωνύμιο) και το δεύτερο το όνομα του πολιούχου αγίου, του οποίου ο ναός θα ήταν ιδιαίτερα σημαντικός, για να δώσει ένα δεύτερο όνομα στον οικισμό. Ίσως οι κάτοικοι της Κιρτόρνης (ή ένα μέρος τους), εκδιωκόμενοι από τον οικισμό τους με την άφιξη των Γιουρούκων και των Ραγιάδων, να κατέφυγαν στην Κοζάνη. Εκεί εγκαταστάθηκαν ανάμεσα στους προϋπάρχοντες μικροοικισμούς της περιοχής σχηματίζοντας τον κεντρικό πυρήνα της μετέπειτα πόλης γύρω από έναν αρχικό ναό του Αγίου Νικολάου, τον οποίο έχτισαν αφιερώνοντάς τον στο όνομα του εφεστίου αγίου του οικισμού προέλευσης τους. Αν συνέβησαν αυτά, ο ναός του Αγίου Νικολάου Κοζάνης πρωτοκτίστηκε κατά τον 15^ο αιώνα και η ανέγερσή του το 1664 μετά από την άδεια που εξασφάλισε ο Χαρίσης Τράντας, όπως ο Παναγ. Λιούφης και οι μετέπειτα ερευνητές αναφέρουν, θα ήταν ανέγερση μεγαλύτερου στη θέση του παλαιότερου και προφανώς φθαρμένου, λόγω παλαιότητας ναού. Η παραπάνω υπόθεση ωστόσο παραμένει προς το παρόν ατεκμηρίωτη. (Γεωργίου Τσότσου. Οι οικισμοί της περιοχής Κοζάνης-Σερβίων σε κατάστιχο του 1528. ΕΛΙΜΕΙΑΚΑ, Ιούνιος 2010, αρ.τ: 64, σελ. 60-97).

2 «Η Κοζάνη κατά το Διάταγμα υπήγετο εις τας κώμας και πόλεις τας υπό την δικαιοδοσίαν και προστασίαν της Σουλτανομήτορος· ην δηλ. Μαλικιανές. Το διάταγμα εχορήγει προνομίας τη πόλει, ας εκ των παραδόσεων των αρχαιοτέρων παρελάβωμεν» (Παναγ. Ν. Λιούφη. Ιστορία της Κοζάνης, σελ. 45).

3 «Εκ του δάσους δε, όπερ ην κατά τον ναόν του αγ. Νικολάου, υλοτόμησαν οι εκ Κτενίου έποικοι εις ανέγερσιν οικιών». (Παναγ. Ν. Λιούφη, όπ.π., σελ. 46).

4 Ιωάννου Δ. Δημόπουλου. Τα παρά τον Αλιάκμονα εκκλησιαστικά, σελ. 279.

5 Ιωάννου Δ. Δημόπουλου, όπ.π., σελ. 269.

6 Μιχ. Παπακωνσταντίνου. Μια βορειοελληνική πόλη στην Τουρκοκρατία-Ιστορία της Κοζάνης (1400-1912), σελ: 43-46.

7 Οι Κοζανίτες, όταν έχτισαν το καμπαναριό, παρέβλεψαν την παραπάνω απαγόρευση και τοποθέτησαν στην κορυφή του κανονικά σταυρό, γεγονός που όταν αντιλήφθηκε το μουσουλμανικό στοιχείο της περιοχής, δεν μπορούσε φυσικά να ανεχτεί. Διαμαρτυρήθηκε έντονα και απαίτησε να κατέβει αμέσως ο σταυρός. Έτσι, ύστερα από πιέσεις και διαμαρτυρίες του Αγά του Μπουτζακίων προς την Τουρκική διοίκηση, οι Τούρκοι κατάφεραν να κατεβάσουν το σταυρό από τον τρούλο του κωδωνοστασίου, με την προϋπόθεση όμως, που οι Κοζανίτες τους έθεσαν, να χτυπούν ελεύθερα οι καμπάνες. (Γιώργου Χαρισίου Παφίλη. Το χτύπημα της καμπάνας στα χρόνια της Τουρκοκρατίας. ΠΡΩΙΝΟΣ ΛΟΓΟΣ, 23 Δεκεμβρίου 2005, σελ: 8-9).

IΟΥΛΙΟΣ BΕΡΝ ΚΑΙ ΕΠΙΣΤΗΜΗ

της Ελένης Χατζηχρήστου

Αστροφυσικός Πρώην ερευνήτρια N.A.S.A. – Yale University 

Ο δέκατος ένατος αιώνας υπήρξε καταλυτικός για την πορεία της επιστήμης και κατά συνέπεια για την εξέλιξη της ανθρωπότητας. Δεν είναι τυχαίο ότι ο Iούλιος Bερν, που θεωρείται ο πατέρας της επιστημονικής φαντασίας, έζησε ακριβώς σε αυτήν την καταπληκτική εποχή και μετέφερε στα βιβλία του τη γοητεία που εξασκούσε στους συγχρόνους του η επιστημονική πρόοδος που σημειωνόταν μέσα από τις συνεχείς ανακαλύψεις. Ο Bερν παρουσίασε μια κατά το δυνατόν επιστημονικά ακριβή εικόνα του μέλλοντος με μεγάλη διορατικότητα, προαναγγέλλοντας την επερχόμενη τεχνολογική εποχή και τις κοσμοϊστορικές αλλαγές και κατακτήσεις του ανθρώπου που αυτή έκανε δυνατές. Ενώ οι Ουέλς, Όργουελ και Xάξλεϊ προέβλεπαν έναν κόσμο καταδικασμένο στη θλίψη και την καταστροφή από τις ίδιες τις τεχνολογικές του προόδους, ο Bερν οραματίστηκε ένα θαυμαστό κόσμο με αεροπλάνα, ελικόπτερα, τηλεκατευθυνόμενα βλήματα, αυτοκίνητα οχήματα, υποβρύχια, διαστημόπλοια, διαπλανητικά ταξίδια, παγκόσμια δίκτυα επικοινωνίας, υπολογιστικές μηχανές, κινηματογραφικές ταινίες, ουρανοξύστες από γυαλί και ατσάλι, κλιματιστικά μηχανήματα, μηχανές φαξ, ακόμα και την ηλεκτρική καρέκλα!

ΤΑ «ΕΚΠΛΗΚΤΙΚΑ ΤΑΞΙΔΙΑ»

Όλα αυτά τα προέβλεψε με θαυμαστή ακρίβεια στις λεπτομέρειες τους όπως και τις επαναστατικές αλλαγές που θα επέφεραν στην κοινωνία, πολύ πριν αυτές γίνουν πραγματικότητα. Είναι αλήθεια ότι κάθε τεχνολογική πρόοδος ενέχει τον κίνδυνο καταστροφικής χρήσης της, η τελευταία όμως έγκειται στην ελεύθερη επιλογή του ανθρώπου και μόνο. Η πραγματική απειλή για το μέλλον του ανθρώπινου είδους δεν είναι άλλη από την ίδια την ανθρώπινη φύση. Αυτή είναι που πρέπει να χαλιναγωγηθεί. Ο Bερν ίσως τελικά να επέλεξε να δείξει με τα έργα του ότι η επιστήμη και η τεχνολογία μπορούν να βοηθήσουν να ζήσουμε σε ένα καλύτερο κόσμο, μόνο αν οι άνθρωποι μάθουν να συνεργάζονται αρμονικά χρησιμοποιώντας τη δύναμή τους με σοφία.

Ο Iούλιος Bερν συχνά έγραφε τις ιστορίες του σαν ταξιδιωτικά βιβλία περιπέτειας. Είναι χαρακτηριστική η σειρά των βιβλίων του με τίτλο Εκπληκτικά Ταξίδια (Voyages Extraordinaires) που περιλαμβάνει μεταξύ άλλων τα ΑΠΟ ΤΗ ΓΗ ΣΤΗ ΣΕΛΗΝΗ, ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΟ ΚΕΝΤΡΟ ΤΗΣ ΓΗΣ, Ο ΓΥΡΟΣ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ ΣΕ 80 ΗΜΕΡΕΣ, ΠΕΝΤΕ ΕΒΔΟΜΑΔΕΣ ΜΕ ΑΕΡΟΣΤΑΤΟ, EΙΚΟΣΙ ΧΙΛΙΑΔΕΣ ΛΕΥΓΕΣ ΚΑΤΩ ΑΠΟ ΤΗ ΘΑΛΑΣΣΑ. Κατόρθωνε δε να περιγράφει τα γεννήματα της φαντασίας του με άκρως ρεαλιστικό και λεπτομερή τρόπο, ως επί το πλείστον σε συμφωνία με τις επιστημονικές γνώσεις της εποχής του, αν και δεν δίσταζε πού και πού να τις παρακάμψει χάριν της φαντασίας.

Για παράδειγμα, στο ΑΠΟ ΤΗ ΓΗ ΣΤΗ ΣΕΛΗΝΗ η εντυπωσιακή ιδέα του να στείλει αστροναύτες στη Σελήνη εκσφενδονίζοντάς τους από ένα τεραστίων διαστάσεων κανόνι, ήταν σίγουρο πως θα τους οδηγούσε στον θάνατο λόγω της συντριπτικά μεγάλης αρχικής επιτάχυνσης που θα υφίσταντο τα σώματα των άτυχων επιβατών (ένα μέτριου βάρους ανθρώπινο σώμα θα δεχόταν βάρος 3.500 τόνων σε κλάσμα του δευτερολέπτου). Κάτι που ο Bερν σίγουρα ήξερε και που οποιοσδήποτε σύγχρονός του επιστήμονας θα μπορούσε να επιβεβαιώσει, αλλά το κανόνι ήταν μια ιδέα πολύ οικεία για τους αναγνώστες και έτσι ο Bερν προτίμησε να θυσιάσει την επιστημονική ακρίβεια του εγχειρήματος. Επίσης, αν και προέβλεψε τις συνθήκες μηδενικής βαρύτητας στο Διάστημα, υπέθεσε ότι αυτές θα ισχύουν μόνο στα μισά της απόστασης μεταξύ Γης και Σελήνης, εκεί όπου οι βαρυτικές επιδράσεις των δύο ουρανίων σωμάτων αλληλο-εξουδετερώνονται. Στην πραγματικότητα υπάρχουν συγκεκριμένα σημεία στα οποία πράγματι τα δυο βαρυτικά πεδία εξισορροπούν την τροχιά ενός δορυφόρου, εν τούτοις αυτό που δημιουργεί συνθήκες έλλειψης βαρύτητας σε ένα διαστημόπλοιο είναι το αποτέλεσμα της ισορροπίας μεταξύ φυγοκέντρου δύναμης και βάρους των αστροναυτών: η βαρύτητα της Γης είναι πάντα παρούσα αλλά οι αστροναύτες είναι σε κατάσταση συνεχούς ελεύθερης πτώσης προς τη Γη και γι' αυτό νιώθουν χωρίς βάρος.

Αυτές οι εξαιρέσεις βέβαια σε τίποτα δεν αλλάζουν το γεγονός ότι ο Bερν αποτέλεσε έναν από τους πρωτοπόρους συγγραφείς του καιρού του και τον κύριο θεμελιωτή της λογοτεχνικής επιστημονικής φαντασίας. Είναι μάλιστα σίγουρο ότι τα βιβλία του άσκησαν σημαντική επιρροή στους μεταγενέστερους επιστήμονες. Αυτό είχαν δηλώσει οι τρεις πρωτεργάτες διαστημικών πτήσεων Konstantin Ζiolkovsky, Robert Goddard και Herman Oberth, όπως και ο Yuri Gagarin, ο πρώτος άνθρωπος που πέταξε στο Διάστημα, ο Neil Armstrong ο πρώτος άνθρωπος που πάτησε στη Σελήνη, ο εφευρέτης της βαθύσφαιρας William Beebe και ο πρώτος πολικός εξερευνητής, ναύαρχος Richard Byrd.

Πολλοί λένε ότι τα βιβλία του έγιναν αυτο-επαληθευόμενες προφητείες. Και έτσι να το δει κανείς δεν παύει να είναι εντυπωσιακό το πόσο ρεαλιστικές πρέπει να ήταν αυτές οι προφητείες για να μπορέσουν να πραγματωθούν τόσο πιστά. Κάποτε ο Bερν είχε πει: «Για ό,τι ένας άνθρωπος μπορεί να φανταστεί θα βρεθούν πολλοί που θα μπορέσουν να το πραγματοποιήσουν».

Ο BΕΡΝ ΣΤΟ ΔΙΑΣΤΗΜΑ

Ο Iούλιος Bερν στα «διαστημικά» βιβλία του προβλέπει με θαυμαστή ακρίβεια την επέκταση του φυσικού περιβάλλοντος του ανθρώπου και πέρα από τη Γη. Στα βιβλία του ΑΠΟ ΤΗ ΓΗ ΣΤΗ ΣΕΛΗΝΗ (1865) και ΓΥΡΩ ΑΠΟ ΤΗ ΣΕΛΗΝΗ (1870) προέβλεψε ότι η πρώτη επανδρωμένη πτήση θα γινόταν στον δορυφόρο της Γης, πολλές από τις περιγραφές και τις λεπτομέρειες αυτών των ταξιδιών παρουσιάζουν εκπληκτικές ομοιότητες με τις διαστημικές αποστολές Απόλλων που πραγματοποιήθηκαν ακριβώς έναν αιώνα αργότερα.

Aκόμα, περιγράφει την πρώτη απόπειρα επικοινωνίας με εξωγήινα όντα: μια επιστημονική αποστολή στη Σιβηρία θα κατασκεύαζε στις απέραντες στέπες τεράστιες γεωμετρικές φιγούρες (όπως για παράδειγμα τον νόμο του τετραγώνου της υποτεινούσης) με φωσφορίζοντες χαρακτήρες, έτσι ώστε κάθε ευφυές ον θα ήταν σε θέση να τις αποκωδικοποιήσει και στη συνέχεια να απαντήσει στους γήινους με ένα παρόμοιο τρόπο. Αυτή η φανταστική αποστολή δεν πραγματοποιήθηκε ποτέ, όμως έναν αιώνα αργότερα, το 1960, ο νεαρός ραδιοαστρονόμος Frank Drake σημάδεψε το 26 μέτρων ραδιο-τηλεσκόπιό του στον ουρανό της πολιτείας West Virginia ψάχνοντας για σήματα ευφυούς ζωής στα μικροκύματα, σηματοδοτώντας την απαρχή του πασίγνωστου προγράμματος SETI.

Στα 1846 ο διευθυντής του αστεροσκοπείου της Τουλούζης Frederic Petit ανακοίνωσε την ανακάλυψη ενός δεύτερου δορυφόρου της Γης με περίοδο 2 ώρες και 45 λεπτά. Αυτή δεν έγινε αποδεκτή από την πλειοψηφία των αστρονόμων εκείνης της εποχής, και θα είχε πιθανόν ξεχαστεί αν δεν είχε πέσει στα χέρια του νεαρού Iουλίου Bερν, ο οποίος την έκανε πασίγνωστη με το βιβλίο του ΑΠΟ ΤΗ ΓΗ ΣΤΗ ΣΕΛΗΝΗ. Σε αυτό ο Bερν φαντάστηκε τον επανδρωμένο πύραυλο κατά την πορεία του προς τη Σελήνη να περνάει πολύ κοντά από «ένα τεράστιο μετεωρίτη-δορυφόρο της Γης» που αλλάζει την πορεία του πυραύλου, με αποτέλεσμα αντί αυτός να πάει στον προορισμό του να κάνει ένα τεράστιο γύρο της Σελήνης καταλήγοντας τελικά και πάλι στη Γη.

Αλλά ακόμα και αν ο δεύτερος δορυφόρος της Γης στην πραγματικότητα δεν υπήρξε ποτέ ο Bερν δεν πτοήθηκε, φέρνοντας άλλα ουράνια σώματα στη Γη όπως μετεωρίτες και κομήτες, που κατέφθαναν από τα άκρα του ηλιακού συστήματος δημιουργώντας αναστάτωση στον πλανήτη μας.

KΟΜΗΤΕΣ ΚΑΙ ΜΕΤΕΩΡΙΤΕΣ

Στο βιβλίο HECTOR SERVADAC που γράφτηκε μεταξύ 1874-1876, περιγράφεται ένα από τα πιο «τρελά» ταξίδια του Verne. Ένας κομήτης που ονόμασε Gallia, περνώντας ξυστά από τη Γη παρασύρει ένα κομμάτι της μαζί με αρκετούς από τους κατοίκους της, οι οποίοι για τα επόμενα δυο χρόνια θα πρέπει να μάθουν να ζουν στο εχθρικό περιβάλλον του μεσοπλανητικού διαστήματος πριν ο ίδιος κομήτης τους ξαναφέρει στη Γη. Στη διάρκεια αυτού του συγκλονιστικού διαστημικού ταξιδιού θα περάσουν από την Αφροδίτη, θα συλλάβουν έναν αστεροειδή και θα πλησιάσουν πολύ κοντά στους πλανήτες Δία και Κρόνο. Περιγράφει δηλαδή ο Verne σ’ αυτό το βιβλίο τις αποστολές Voyager της N.A.S.A. που θα λάμβαναν χώρα έναν αιώνα αργότερα! Επίσης, βάζει τον αστρονόμο Palmyrin Rosette να εξερευνά τον πυρήνα του κομήτη Gallia, πολύ πριν η Ευρωπαϊκή Διαστημική Εταιρεία (ESA) στείλει τον δορυφόρο της Rosetta στον κομήτη Churyumov-Gerasimenko για τον ίδιο ακριβώς λόγο.

Το ΚΥΝΗΓΩΝΤΑΣ ΤΟΝ ΜΕΤΕΩΡΙΤΗ είναι ένα από τα τελευταία βιβλία που έγραψε ο Bερν και κυκλοφόρησε το 1908, τέσσερα χρόνια μετά τον θάνατό του. Δύο φίλοι ερασιτέχνες αστρονόμοι ανακαλύπτουν ταυτόχρονα ένα μετεωρίτη που, παγιδευμένος από το βαρυτικό πεδίο της Γης, ακολουθεί καθοδική πορεία προς την επιφάνειά της. Όταν το Αστεροσκοπείο των Παρισίων ανακοινώνει ότι αποτελείται από καθαρό χρυσό, ο μετεωρίτης αυτός γίνεται αντικείμενο σκληρού ανταγωνισμού σε ένα «κοσμικό κυνήγι χρυσού». Αυτήν τη φορά ο Bερν δεν νοιάζεται τόσο για την επιστημονική ακρίβεια, αφού η όλη ιστορία φαίνεται στ' αλήθεια απίθανη, αλλά γράφει με χιούμορ και ειρωνεία για τις κοινωνικές συμβάσεις, τη ματαιοδοξία του πλούτου, αλλά και τις μεταφυσικές του ανησυχίες.

ΑΤΕΝΙΖΟΝΤΑΣ ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ

Το όχημα-χαμαιλέοντας που περιέγραψε ο Bερν στο Ο ΚΥΡΙΑΡΧΟΣ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ έχει αρκετές αναλογίες με το επαναχρησιμοποιούμενο όχημα που κατασκεύασε η N.A.S.A., γνωστό ως διαστημικό λεωφορείο. Έγραψε ακόμα για «αμαξοστοιχίες βλημάτων» που θα μετακινούνταν από τη Γη στη Σελήνη με τέτοια άνεση και συχνότητα ώστε «σε 20 χρόνια ο μισός πληθυσμός της Γης θα έχει επισκεφτεί τη Σελήνη»! O Bερν μάλλον αποδείχτηκε ασυγκράτητα ενθουσιώδης σε αυτό το σημείο αφού, αν και το πρώτο από τα 4 διαστημικά λεωφορεία πέταξε επιτυχημένα το 1981, 25 χρόνια αργότερα οι μόνοι άνθρωποι που ταξίδεψαν στη Σελήνη παραμένουν οι αστροναύτες των διαστημικών αποστολών Απόλλων (1963-1972). Την τελευταία δεκαετία, και με συχνότητα που εντυπωσιάζει, κοσμοναύτες πηγαινοέρχονται στο Διάστημα είτε εκτελώντας «διαστημικούς περιπάτους» για τη συντήρηση επιστημονικών αποστολών όπως το διαστημικό τηλεσκόπιο Hubble, είτε για να επανδρώσουν τον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό. Αυτός αποτελεί ίσως το πρώτο βήμα εποίκισης του Διαστήματος, όπως την οραματίστηκε ο Bερν: «Θα ιδρυθεί υπηρεσία αστροναυτικής στον διαστημικό χώρο που να εξυπηρετεί ολόκληρο το Ηλιακό Σύστημα. Θα μπορεί κανείς να ταξιδεύει στην αρχή από πλανήτη σε πλανήτη... και αργότερα από το ένα αστρικό σύστημα στο άλλο».

Ο Bερν κάποτε έγραψε: «Γι’ αυτούς που εξακολουθούν να ρωτούν γιατί να πάμε στο φεγγάρι ή γιατί να εξερευνήσουμε το διάστημα... Αν πιστέψουμε ορισμένα άτομα χωρίς φαντασία, τότε θα πρέπει να παραδεχτούμε πως η ανθρωπότητα είναι για πάντα παγιδευμένη σ' αυτήν τη γήινη σφαίρα, χωρίς καμιά ελπίδα εξόδου προς τους άλλους πλανήτες!.. Δεν είναι όμως ποτέ δυνατόν να δεχθούμε μια τέτοια αλήθεια!.. Σε λίγο θα διασχίζουμε τους ωκεανούς του διαστήματος, αναζητώντας καινούριο διέξοδο στις ανησυχίες μας. Η απόσταση που μας χωρίζει από τους άλλους κόσμους δεν είναι παρά μια έννοια σχετική, που στο τέλος θα καταφέρουμε να την εκμηδενίσουμε!»

Εμείς ας ευχηθούμε απλά «ο διαστημικός ωκεανός να γίνει μια ειρηνική θάλασσα αντί για ένα νέο τρομακτικό θέατρο πολέμου» όπως ευχόταν πριν από 43 χρόνια και ο πρόεδρος John F. Kennedy (απόσπασμα από το ΣΥΝΑΡΠΑΣΤΙΚΟ ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΟ ΦΕΓΓΑΡΙ του Αντώνη Κονταράτου).

ΑΠΟ ΤΗ ΓΗ ΣΤΗ ΣΕΛΗΝΗ

Ο Bερν περιέγραψε πως ένα κανόνι, η Κολομβιάδα τοποθετημένη μέσα στη Γη, εκτόξευσε ένα κυλινδρικό διαστημόπλοιο από αλουμίνιο στο οποίο επέβαιναν τρεις αστροναύτες. Τριμελές ήταν και το πλήρωμα της ιστορικής αποστολής Απόλλων 11, ενός κυλινδρικού διαστημόπλοιου από αλουμίνιο του οποίου ο θάλαμος διακυβέρνησης ονομαζόταν Columbia, που προσεληνώθηκε τον Ιούλιο του 1969. Και οι δύο αποστολές εκτοξεύθηκαν από την Πολιτεία της Φλόριντα!

Ο Bερν υπολόγισε πως το διαστημόπλοιό του χρειαζόταν αρχική ταχύτητα 11 χιλιομέτρων το δευτερόλεπτο για να διαφύγει από το βαρυτικό πεδίο της Γης, το οποίο ήταν απόλυτα σωστό. Επίσης, προέβλεψε ότι η πτήση προς τη Σελήνη θα διαρκούσε 97 ώρες και 13 λεπτά. Το Απόλλων 11 έφτασε εκεί σε 102 ώρες και 46 λεπτά.

Τέσσερα βασικά στοιχεία αποτελούσαν την ιδέα του διαστημοπλοίου του Bερν:

- H απορρόφηση των κραδασμών.

- H έξοδος από το όχημα κατά την προσελήνωση.

- Τα σημεία θέασης του εξωτερικού από το θάλαμο του διαστημοπλοίου.

- H αναπλήρωση του οξυγόνου του θαλάμου.

Και τα τέσσερα αποτέλεσαν, πράγματι, συστατικά στοιχεία των αποστολών Απόλλων.

Η πρώτη εικόνα της επιφάνειας του σεληνιακού εδάφους που αντίκρισαν οι αστροναύτες του Bερν μέσα από τα φινιστρίνια του θαλάμου τους με «ναυτικά κυάλια εξαιρετικής απόδοσης», ήταν όμοια με εκείνη που αντίκρισαν οι αστροναύτες μέσα από τα φινιστρίνια του Απόλλωνα με τα τηλεσκόπια που ήταν εγκατεστημένα στο εσωτερικό του. Οι περιγραφές του Niel Armstrong, του πρώτου ανθρώπου που πάτησε στη Σελήνη, ακούγονταν σαν να διάβαζε μέσα από τις σελίδες του Bερν: «στιλπνές μεταλλικές γαλαζωπές αντανακλάσεις σε ορισμένα σημεία, έντονος κοκκινωπός χρωματισμός σε άλλα». Πάντως, «τίποτα δεν πιστοποιεί την ύπαρξη έστω και μιας κατώτερης μορφής ζωής».

 

http://news.kathimerini.gr/archive-editions/article/7days/2005/12-06-2005/1284159.html

Η ΝΕΑ ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΠΟΥ ΔΕΝ ΚΤΙΣΤΗΚΕ ΠΟΤΕ!

Δίχως να κατατάσσεται ανάμεσα στα εφτά θαύματα του αρχαίου κόσμου, η Αθηναϊκή Ακρόπολη, αποτελεί αναμφίβολα, ένα από τα σημαντικότερα αρχιτεκτονικά στολίδια όλων των εποχών.

Ίσως σήμερα, ένα μεγάλο κομμάτι αυτής της αξίας να έχει χαθεί, μετά φυσικά από την σταδιακή απογύμνωση που δέχτηκε ο χώρος από τους εκάστοτε αρχαιοκάπηλους και τις αναρίθμητες φθορές που προκάλεσαν ποικίλα πολεμικά γεγονότα, όμως ποτέ κανένας Έλληνας δεν έστρεψε αδιάφορα το βλέμμα του από τον αρχαίο ναό της Σοφίας και τον βράχο πάνω στον οποίο ακόμη στέκεται.

Φορτισμένοι έτσι από την επιθυμία της εθνικής αναγέννησης, λίγα χρόνια μετά την επιτυχία της επανάστασης του 1821, το ελεύθερο πλέον Ελληνικό κράτος, επιδίωξε να φέρει πίσω στην Ακρόπολη το χαμένο της μεγαλείο, και να προσφέρει στην Αθήνα ένα νέο σύγχρονο αρχιτεκτονικό θαύμα.

Τα σχέδια της νέας αυτής Ακρόπολης έγιναν από τον σημαντικότερο αρχιτέκτονα της εποχής, η πραγματοποίηση του άγνωστου για εμάς σήμερα όμως, μεγαλεπήβολου αυτού έργου, δεν ολοκληρώθηκε ποτέ!  

ΕΝΑ ΟΓΔΟΟ ΘΑΥΜΑ

Ήταν το 1832, όταν ο Βαυαρός πρίγκιπας Όθωνας του Wittelsbach ορίστηκε βασιλέας των Ελλήνων, κυβερνήτης σε ένα πρόσφατα σχηματισμένο κράτος όπου η πολύχρονη τουρκοκρατία δεν είχε αφήσει πίσω παρά φτώχια και ερήμωση.

Στο πολυδοξασμένο αυτό τόπο όμως, ο νέος Βασιλιάς θέλησε να εγκαταστήσει το παλάτι του, στην νέα πρωτεύουσα του κράτους, ακριβώς στο κέντρο της Αθήνας, στην ιστορική Ακρόπολη. Τα σχέδια για την πραγματοποίηση ενός τέτοιου σπουδαίου εγχειρήματος, ανέλαβε ο Γερμανός Karl Friedrich Schinkel (1781-1841), ο οποίος γεμάτος θαυμασμό για την πολιτισμική κληρονομία του νότιου Ευρωπαϊκού μας έθνους, έδωσε τον καλύτερο του εαυτό στην μελέτη και τον σχεδιασμό της ανακατασκευής ενός νέου, όγδοου θαύματος!

Αναμφίβολα, το νεώτερο σύμπλεγμα των κτιρίων δεν θα έπρεπε να καταστρέψει με οποιοδήποτε τρόπο τα σωζόμενα οικοδομήματα, για αυτό και στα σχέδια του, ο Schinkel τοποθέτησε αρμονικά κάθε τι νέο, παράλληλα ή σε απόσταση από τα αρχαία κτίρια.

Για να διατηρηθεί μάλιστα η διάκριση ανάμεσα στο παλαιό και το νέο -δίχως φυσικά να υπάρχει μεγάλη οπτική διαφορά- όλα τα νέα κτίρια θα ακολουθούσαν μια ελαφριά Ρωμαϊκή αρχιτεκτονική γραμμή, αρκετά όμοια με εκείνη με την οποία είχαν οικοδομηθεί οι βίλες της Πομπηίας.

Τα καλαίσθητα σχέδια θα περιελάμβαναν μεγάλους κήπους, σιντριβάνια, ανακατασκευή του αγάλματος της θεάς Αθηνάς, ακόμη και ένα ιππόδρομο, συνολικές κατασκευές δηλαδή που θα έφερναν και πάλι πίσω την χαμένη ζωή στην κορυφή της πόλης μετατρέποντας ουσιαστικά τον ιερό βράχο, σε ένα ζωντανό διαχρονικό μουσείο.

Το επίκεντρο του νεώτερου συμπλέγματος, θα ήταν μια μεγαλειώδης αίθουσα υποδοχής, χώρος, όπου θα συναντούσε ο Βασιλιάς τους φιλοξενούμενους του, φέρνοντας τους σε μια πανύψηλη αίθουσα διακοσμημένη με αναρίθμητα γλυπτά αρχαιοελληνικού ύφους και τέσσερις σειρές από κίονες και των τριών ρυθμών (Δωρικός, Ιωνικός, Κορινθιακός) που θα αναπαριστούσαν με αυτό τον τρόπο, το μεγαλείο και την δύναμη του Ελληνικού κράτους.

Για αρκετούς ίσως, η ιδέα και μόνο της κατασκευής μιας σειράς καινούργιων κτιρίων στον ιερό βράχο της Ακρόπολης, μοιάζει εξοργιστική αν όχι βέβηλη. Για τα μέσα του 19^ου αιώνα όμως, η ανάγκη για την επαφή του σύγχρονου κόσμου με τον αρχαίο μέσα από πομπώδη κατασκευάσματα, ήταν μια μάλλον συνηθισμένη ιδέα, αρκεί να αναλογιστούμε το τεράστιο άγαλμα του Αχιλλέα στο Αχίλλειο της Κέρκυρας, ή ακόμη και το σύμπλεγμα των κτιρίων της Βιβλιοθήκης και της Εθνικής Πινακοθήκης στο κέντρο της Αθήνας.

Άλλωστε, τα σχέδια του Schinkel δεν περιελάμβαναν το παραμικρό για τον Παρθενώνα, ή για οποιοδήποτε άλλο κτίριο της αρχαίας Ακρόπολης η οποία απλά θα συμπληρώνονταν, τονίζοντας την δυναμική συνέχεια του Ελληνικού πνεύματος…

ΤΑ ΑΝΑΚΤΟΡΑ ΠΟΥ ΠΟΤΕ ΔΕΝ ΧΤΙΣΤΗΚΑΝ

Τα γεγονότα όμως εξελίχθηκαν διαφορετικά από τα αρχικά όνειρα αφού οι υπολογισμοί ξεπέρασαν το πραγματικό και τα σχέδια του Schinkel -αν και αδιαμφισβήτητα αξιοθαύμαστα- δεν μπόρεσαν να πραγματοποιηθούν ποτέ!

Στην αλληλογραφία που αντάλλαξαν οι ευγενείς από την Ελλάδα με τον Γερμανό αρχιτέκτονα, δήλωναν τον θαυμασμό και τον ενθουσιασμό τους για τα σχέδια, τον εντυπωσιασμό τους για την ομορφιά των καλλιτεχνημάτων που ο Schinkel είχε προβλέψει για τον διάκοσμο των ανακτόρων, αλλά και την απίστευτη δυσκολία τους να ανταπεξέλθουν οικονομικά στο κυριολεκτικά τιτάνιο αυτό έργο! «Θα πρέπει να έρθουν ο Φειδίας και ο Καλλικράτης…», αναφέρει στις επιστολές του τον Μάρτιο του 1936 ο Βασιλιάς, «…και πάνω από όλα, ολόκληρο το υλικό που είχε χρησιμοποιήσει ο ίδιος ο Περικλής. Είμαστε αληθινά τόσο φτωχοί εδώ πέρα ώστε αδυνατούμε να επισκευάσουμε ακόμη και τον δρόμο για την Πεντέλη»!

Η απάντηση αυτή κατακεραύνωσε τον πενηνταπεντάχρονο αρχιτέκτονα ο οποίος αν και δέχτηκε την τιμή του Ελληνικού κράτους για την βράβευση του από το Ελληνικό Τάγμα της Απολύτρωσης, δεν μπόρεσε να κρύψει την πικρία του απαντώντας στον Βασιλιά πως «ολόκληρος ο νεανικός μου ενθουσιασμός και οι όμορφες ψευδαισθήσεις, καταστράφηκαν…».

Για τον Schinkel, η μη πραγματοποίηση και αυτού του ονείρου, ήταν ίσως το τελευταίο χτύπημα από μια σειρά απορρίψεων για τα πολλά μεγαλεπήβολα σχέδια του που είχαν σκοπό να αλλάξουν την αρχιτεκτονική όψη της νεώτερης Ευρώπης. Ο σπουδαίος βέβαια αυτός εκπρόσωπος του νεοκλασικισμού, άφησε πίσω του πολλά άλλα στολίδια όπως είναι το Εθνικό Θέατρο στο Βερολίνο. Κανένα όμως δεν θα μπορούσε να συγκριθεί πραγματικά, με αυτό, το ξεχασμένο πια σήμερα όνειρο του, για την Ακρόπολη έτσι όπως αυτή ποτέ δεν έγινε!

http://aneksigita-fainomena.blogspot.gr/2013/10/H-Nea-Akropolh-pou-Den-Ktisthke-Pote.html

Η ΕΚΜΑΘΗΣΗ ΕΝΟΣ ΜΟΥΣΙΚΟΥ ΟΡΓΑΝΟΥ ΕΝΔΥΝΑΜΩΝΕΙ ΤΟΝ ΕΓΚΕΦΑΛΟ

Πολλά πλεονεκτήματα έχουν τα άτομα που ξεκίνησαν από παιδιά να παίζουν πιάνο! Εκτός από καλοί μουσικοί, γίνονται όπως λένε οι έρευνες και ιδιαίτερα έξυπνοι άνθρωποι!!!

Σύμφωνα με μία έρευνα στην Κίνα, η εκμάθηση ενός μουσικού οργάνου ενδυναμώνει τον εγκέφαλο. Πιο συγκεκριμένα, μαθαίνοντας πιάνο πριν από την ηλικία των 7 χρόνων, ο εγκέφαλος κερδίζει πολλά.

Σύμφωνα με τη Dailymail, οι  Κινέζοι ερευνητές μελέτησαν το μυαλό 48 αντρών και γυναικών, ηλικίας 19 με 21 ετών, που είχαν παρακολουθήσει όλοι τους  τουλάχιστον ένα χρόνο μαθημάτων, μερικοί από τους οποίους είχαν ξεκινήσει από τριών ετών.

Όσοι έπαιζαν ένα μουσικό όργανο από μικρή ηλικία, είχαν αυξημένη την αίσθηση του προγραμματισμού και της διαχείρισης του χρόνου. Επιπλέον, είχαν αυξημένη ακοή.

Οι ερευνητές από το Beijing Normal University διαπίστωσαν ότι μέρη του εγκεφάλου επηρεάζονται και αναπτύσσονται γρηγορότερα λόγω της μουσικής. Οφέλη έχουν επίσης και όσοι ενήλικες έχουν σταματήσει να παίζουν μουσικά όργανα, αλλά είχαν καταπιαστεί μ’ αυτά σε μικρότερη ηλικία, αφού ο εγκέφαλός τους αντιλαμβάνεται τους ήχους πολύ γρήγορα.

Άλλες έρευνες έχουν δείξει ότι η εξάσκηση ενός μουσικού οργάνου ενισχύει το IQ, ενώ βοηθάει στην ταχύρυθμη εκμάθηση μιας ξένης γλώσσας!

Καλά λοιπόν τα Αγγλικά και τα Γαλλικά, αλλά μήπως πρέπει δώσουμε έμφαση στο πιάνο όσον αφορά τα παιδιά… Σκεφτείτε το!!!!

 

http://www.madata.gr/mobile/diafora/health/311590.html